Home > Landschappen > Parken > Deurne

Landschappen - Parken - Deurne

Het Rivierenhof: Onstaan van een park te Deurne: door Leni Thiers, dienst Erfgoed (provinciebestuur Antwerpen)

Het provinciebestuur stelt momenteel een beheerplan op voor het provinciaal domein Rivierenhof in Deurne. Het cultuurhistorisch onderzoek hiervoor is onlangs opgestart.  Het bronnenmateriaal is verrijkt dankzij het terugvinden van een lang verloren gewaand 19de eeuws manuscript.  De schrijver is naar verluidt een kleinzoon van Jean-Baptiste Cogels en dit biedt een schat aan informatie over de laat 18de-eeuwse en 19de -eeuwse parkaanleg.

Een agrarische omgeving met (pacht)hoeves en hoven van plaisancie

Het huidige domein Rivierenhof vindt haar oorsprong in twee verschillende domeinen, gelegen tussen het Schijn en Deurne-dorp. ‘Ter Rivieren’ was sinds 1618 het buitenhuisvan deprofessen, de elitevan deAntwerpse jezuïetenorde.  Het diende om tot rust te komen, te studeren en te bidden.  Hun domein was dan ook beperkt in oppervlakte, slechts 7 bunders, en had geen opbrengstgronden, enkel een moestuin en een (klein) sterbos.

Tot het domein van het kasteel Sterckshof behoorden reeds in de 16de eeuw vele gronden uit de omgeving.  In 1695 verwierven de jezuïeten van Lier dit kasteel.  Zij waren vooral geïnteresseerd in de inkomstenvan de landerijen.  Het grote domein werd opgesplitst en verdeeld onder drie pachters, waarvan er een woonde in de restanten van het kasteel Sterckshof.  Elke pachter beschikte over enkele beemden aan het Schijn, enkle percelen bouwland en hakhout.

Een groot parkdomein onder de familie Cogels (1776-1921)

Bij de afschaffingvan dejezuïetenorde in 1773 kocht Jean-Baptiste Cogels het Rivierenhof en Sterckshof op bij de openbare verkopen van deze domeinen in 1776 en 1778 en voegde ze samen.  In Ter Rivieren richtte hij zijn zomerverblijf in.  Twee pachters bleven aanwezig, maar ze leverden wel een gedeelte van hun gronden in voor een park aansluitend bij het buitenverblijf.  Deze parkaanleg beperkt zich tot het centrale gedeelte van het domein, tussen kasteel en het Schijn.  Het pronkstuk van het nieuwe parkontwerp is de grote vijver, die voor het kasteel werd aangelegd.  Indrukwekkende dreven leiden rond de vijver naar het Atlasbeeld, dat het slotpunt vormt van deze zichtas.  Het bos tussen kasteel en de Turnhoutsebaan werd opgefleurd met enkele follietjes, zoals de Griekse tempel op de ijskelder, een Chinese toren en de kluis aan de Turnhoutse Baan.

… wordt een park voor het volk

In 1921 werd het Rivierenhof het eerste provinciaal domein, bedoeld als park voor het volk.  Bij een internationale ontwerpwedstrijd kwam Guillaume De Bosschere als winnaar uit de bus.  Hij koos ervoor verder te bouwenop het bestaande onderwerp in Engelse landschapsstijl, maar met aandacht voor de steeds groeiende vraag naar sportinfrastructuur en andere recreatiemogelijkheden, de nodenvan deprovinciale landbouwschool, de aanleg van een arboretum en bomenkwekerij, …

Gelegen in de Schijnvallei zorgden drassige gronden voor problemen bij de aanleg.  Grote vijvers en de verbreding en uitbreidingvan deaanwezige grachten moesten hiervoor een antwoord bieden.  De zo ontstane roei- en visvijver zorgden bovendien voor een zeer populaire vorm van recreatie.  Onder het provinciebestuur breidde het domein verder uit tot een domein van 127ha.  Door de aanlegvan deE313 verloor het in 1961 weer 12ha.

 

Huidige Activiteiten

Contact

Wilt u meer weten over KVNS? Bel, mail of fax ons.

Meer weten?

Meer weten over het werkterrein van KVNS? Bestel ons magazine.