Activiteiten
Historisch-ecologische excursie in de Zwalmvallei (prov. Oost-Vlaanderen) - Beplantingen. Het werk van de mens of van de natuur (H)
Datum: zaterdag 26 juni 2010 14:00 - 18:00
Locatie: Afspraak aan de parking van de centrale begraafplaats, Kluisstraat te Zottegem (Strijpen)
Gids: Geert Van der Linden (erfgoedonderzoeker VIOE) I.s.m. het Centrum voor Natuur- en Milieueducatie
Tijdens de wandeling speuren we naar beplantingen met erfgoedwaarde: Vlaanderen heeft nog een groot aantal oudere bomen en struiken die ons iets vertellen over de geschiedenis van een bepaalde plaats, die verwijzen naar knot- of leitechnieken uit het verleden of die een oud gebruik illustreren. Binnen het VIOE is deze aandacht voor bomen en struiken met “ erfgoedwaarde ” relatief nieuw. Op dit ogenblik gaat de meeste aandacht naar de opmaak van een inventaris, die in de toekomst zal worden gebruikt voor het beheer en de goede verzorging van dit levend erfgoed.
Inventarisatie van het levend erfgoed. Aan de hand van proefprojecten (link) ontwikkelt het VIOE een methode voor het inventariseren van houtige gewassen (bomen en struiken) met een erfgoedwaarde in Vlaanderen. De bomen en struiken met een erfgoedwaarde worden thematisch ingedeeld volgens een aantal criteria:
- nuttigheidswaarde
- waarde als statussymbool
- historische waarde
- belang voor de natuur
- schoonheidswaarde
De nuttigheid van hout heeft het uitzicht van ons traditioneel landschap in grote mate bepaald. Er waren enorme hoeveelheden brandhout nodig. Bomen en struiken waren bovendien geschikt als gerief-, constructie- en timmerhout, als leverancier van fruit, voor het vastleggen van perceelsgrenzen of het afsluiten van het erf, tuin, moestuin, boomgaard en weide. Bomen en struiken verkregen soms ook hun typische vorm door een bepaalde beheersvorm. Er werd geknot, geschoren, gekandelaard, geleid en gekapt. Bomen werden ook al eens aangeplant als statussymbool: een dreef als toegang tot de hofstede, welkomstbomen bij het “hofgat”, beeldbepalende bomen en struiken in tuinen of parken… Bij kapellen werd dikwijls een hof aangelegd beplant met bomen. Veldkruisen en –kapellen werden steevast begeleid met één of meerdere bomen. Boomkapellen en –kruisen werden tegen de stam bevestigd. Bomen vertellen soms iets over de geschiedenis van een plaats waar bijvoorbeeld recht werd gesproken (vierschare). Bomen en struiken verwijzen soms naar een historische gebeurtenis (vrijheids-, vredesboom) of accentueren een historische structuur in het landschap (houtwal). Oude bomen, bomenrijen, hagen en houtkanten kunnen van groot belang zijn voor de natuur. Ze geven korstmossen, mossen, planten, vogels en ook vleermuizen een onderkomen. Bepaalde bomen en struiken zijn als genenreservoir belangrijk omdat ze een zuivere vertegenwoordiger zijn van een soort, variëteit, cultuurvariëteit of kloon. Bomen en struiken kunnen gewoon mooi zijn. Bijvoorbeeld als beeldbepalend object in het landschap of als hoogste, dikste, oudste in de regio. Het object kan ook merkwaardig zijn omwille van zijn speciale groeivorm ( meerstammig, laag vertakt, kunstmatige of natuurlijke groeivorm).
Geen deelnamekosten. Inschrijving via secretariaat: KVNS, tel. 03/232.35.31; fax. 03/226.71.87; E-mail: kvns@wol.be of via CVN, Landelijk secretariaat, Appelmansstraat 12 bus 6, 2018 Antwerpen, tel. 03/226 02 91; e-mail: info@c-v-n.be Uiterlijk vóór 21 juni deelname bevestigen bij KVNS of bij CVN. Stevige wandelschoenen aantrekken
